Positie : Naqara Bay , Ono Island, Kadavu.

“Bula, bula ! How are you ?” De kinderstemmen schallen over het drooggevallen rif als we voorzichtig roeiend hun dorpje, Naqara (lees Nangara) naderen. Bijna twee meter tijverschil zorgt er in Kadavu voor dat je je dinghy meestal op een flinke afstand van de dorpjes moet achterlaten. Enkel bij hoog water kan je “vlak voor de deur” afstappen.
De kinderen trekken onze Jak op het droge. Toki, de oudste van het groepje, hij spreekt goed Engels, belooft ervoor te zorgen dat we straks niet tot onze middel moeten waden naar onze “auto”. Hij zal ons bootje steeds een stukje verder brengen in samenspel met het stijgende water.

Nu op naar de chief om ankertoestemming te vragen met de sevusevu (het cava-ritueel). Sevusevu : de essentie van de cultuur op Fiji of het nu gaat om sociale bijeenkomsten, feesten, belangrijke gebeurtenissen in hun leven. Of om het bezoek van vreemdelingen of mensen van een buurdorp, die wat te vragen hebben.

De mayor (turaga ni koro) loopt ons voor naar het huisje van de chief. Of is het de gemeenschapsruimte? Opvallend, het grote aantal broodvruchtbomen overal tussen de huisjes en het eeuwig wapperende wasgoed. Chief Paul geeft ons een hand en gebaart naar de ingang. Buiten op de grond merk ik taro planten en grote bladeren met zeven hompen gekookt vlees erop. Eisbein in de tropen? Wordt hier een feest voorbereid ? 

Zonder nadenken stap ik door de deuropening. How ! Een bomvolle kamer ! Ik kijk in de ernstige gezichten van wel vijftien mannen en vier vrouwen. Kunnen wij hier nog bij? Een vriendelijke dertiger klopt naast zich op de mat. De methodist pastor van het dorp zo stelt hij zich voor. De methodisten : populairste religie op Kadavu. We zijn gewoon binnengevallen tijdens een vergadering met cava-ceremonie van zeven chiefs van de verschillende stammen. Het thema : de proefboringen naar bauxiet en mangaan die men op het eiland Ono wil uitvoeren.
Fluisterend geeft de pastor mij tekst en uitleg, plots zwijgend als een zangerige monoloog weerklinkt. Net als in de kerk.
Eén man stampt de cavawortel (waarvan wij ook weer een pakje bijhebben) in een vijzel fijn. Dat poeder mengt men met water in de grote, decoratieve tanoa (de uit één blok hout vervaardigde bowl ter grootte van een salontafeltje) en filtert men door een zijden doek. Nadat de proever de cavadrank goedkeurt, maakt de “menger” wijdse rituele cirkelgebaren over de tanoa, spreekt een formule uit, klapt (hier in Kadavu) vijf maal in zijn handen. Vervolgens vult hij een bilo (een kop gemaakt van een halve cocosnoot), staat even plechtig stil, de bilo als een kelk voor zich uitgestrekt, gaat naar de hoogste in rang die in kleermakerszit op de grond zit.
“Nu goed opletten, straks komen wij aan de beurt”, schiet er door me heen. Eerst klapt de ontvanger één keer en terwijl hij drinkt klapt de menger vijf keer. Is de kop leeg, klappen de aanwezigen vijf keer.
De bilo gaat van man tot man, telkens hetzelfde ritueel.
Dan plots zit de menger voor mij. Ze zijn blijkbaar geëmancipeerd. Ik dacht dat de vrouwen als laatste aan de beurt kwamen.
Cava? vraagt hij. Kan ik nog weigeren dan? Gelukkig is de bilo opzettelijk niet te vol en kan ik het makkelijk, zoals het hoort, ad fundum leegdrinken. Bijna vergat ik de cobo (handklap) voor ik het kopje aanneem. Daarna vijf cobo's.

Dat gaat zo maar door. We drinken nog een tweede rondje, duidelijk minder formeel. Er wordt van “cavawortel-stamper” gewisseld. Nu kunnen er ook grapjes gemaakt. De pastor wijst één man aan, die moet voor de Vodafone antenne op de berg zorgen. “You can call him Vodafone !! “
De mannen, de meesten met een sarong om, kunnen uren hun kleermakerszit volhouden. Ik, met mijn benen aan één kant geplooid, vrees straks niet meer overeind te kunnen van de harde pandanusmat. Stilletjes vraag ik aan de pastor of het onbeleefd zou zijn nu afscheid te nemen. Dit eindeloos gedrink en geklap kan immers nog uren doorgaan.
Een foto mogen we nu ook maken, het officiële deel is achter de rug. In rad Fijiaans met de vele rollende r's legt hij aan de anderen uit dat we gaan opstappen. Ni bula vinake. Heel erg bedankt en tot ziens, sota tale.
Een klein beetje onder invloed en met wat verdoofde tong en lippen van het “mudwater”, zoals zijzelf hun cava lachend noemen, wandelen we het dorp uit.
Onze Jak vinden we terug, drijvend in enkeldiep water. Dank je, Vinaka, Toki.

Tony geeft aanwijzingen aan de jongens. Op de achtergrond Jakker alleen in de baai van Naqara.

Positie : Nabouwalu Baai , Ono Island, Kadavu.

Acht uur 's ochtends, de zon vol in ons gezicht, varen we de Nabouwalu baai binnen. De verblindende schittering op het water bemoeilijkt het navigeren, Tony vooraan op het dek, kan de diepte en eventuele koraalblokken moeilijk zien. Maar ergens, de dieptemeter geeft 15 m aan, ratelt het anker naar beneden. Pfffff, nu een frisse duik en een doucheke. Heerlijk.
Twintig uur duurde onze overtocht vanuit Viti Levu, Momi baai. Bij wijlen ging het er ruig aan toe. Zo erg dat ons gasvuur aan één kant uit zijn houder schoot en schots en scheef bleef hangen. Wat wil je, het bekende fenomeen, als je tegen de heersende zuidoost passaat in vaart. We profiteerden nochtans van een erg korte omslag in het weer en konden dan toch, al motorzeilend, het in normale omstandigheden, haast onbereikbaar doel halen, het eiland Kadavu, het vierde grootste eiland van Fiji.

Kadavu.

Eerst gunnen we ons wat rust, bewonderen de prachtig beboste bergen en genieten. Totaal anders dan Viti Levu met zijn kaalgekapte heuvels, door suikerrietplantages ingepalmd, waar je dek onder zwarte roetslierten , van het afbranden van de pas geoogste velden, verdwijnt.

Vuurtjes bij Momi bay.

Vóór we hierheen vertrokken, gunde men ons één dag en nacht aan het dok in Port Denarau Marina. Het is vakantie hoogseizoen. Veel gegadigden, weinig plaats. Eén dag dus om de boot te poetsen, water, diesel, benzine te tanken en inkopen te doen. Ook Jacomine en Roel (Tara) waar we bij Cardo's tegenaan lopen, mochten één nachtje aan het dok. We zijn nu eenmaal geen superjachten.

Positie : bij Denarau Island.

Waya,
het volgend eiland in ons rijtje, lijkt te willen wedijveren met Fatu Hiva of één van de andere Markiezen-eilanden. Het lukt daar nog aardig in ook. Ruige pieken kijken bozig neer op de baai van het dorpje Nalauwaki. Het is nog ochtend als we er aankomen. Zullen we dan maar meteen de chef van het dorp opzoeken en de sevu sevu ceremonie afwerken?
Ik vertelde toch al dat een welopgevoed mens in Fiji de toestemming van de chef vraagt om in zijn baai te mogen ankeren en snorkelen, in zijn dorp te mogen rondwandelen. Dit gebeurt traditioneel met een ceremonie. Zodra we met onze Jak op het strand landen, brengt de hoofdman van het dorp ons naar de chef. Terwijl wij verplicht slippers, hoed, zonnebril en rugzak afdoen, knoopt de chef snel zijn sulu (sarong) rond zich, Tony doet hetzelfde. Wij nemen plaats op de mat. De mannen, in kleermakerszit, de vrouwen gewoon met de benen aan dezelfde kant. Tony legt de cavawortels op de mat vóór de chef. Nooit in zijn handen geven, daar heeft men ons al voor gewaarschuwd. Je koopt trouwens het dure spul in pakketjes op de markt. Tegenwoordig kost een halve kilo kava al 50 F$ (25 €). Vergelijk : een biertje kost 4 F$. Schuld van die hoge prijs, zo zegt men : cycloon Winston. Die verwoeste vele velden.

Maar terug naar onze ceremonie.
Eerst maakt de vriendelijke chef een praatje. Waar komen we vandaan, hoeveel kinderen, kleinkinderen hebben we, hoe oud zijn we ? Op mijn vraag vertelt hij wat over zijn dorp dat bij de rivier ligt. Een rivier die afgedamd is zodat ze steeds water hebben, behalve nu het erg droog is. Volgt het officiële gedeelte dat aanvangt met de cobo – driemaal klappen met handen in kopjesvorm – vervolgens het reciteren van een tekst in het Fiji , nog een keer kobo, door hem, door ons. Klaar!
De kavadrank wordt, en dat maakten we al vaker mee, niet onmiddellijk gemaakt en gedronken, zoals wel zou moeten. Omdat het ochtend is? Omdat ze weten dat wij buitenlanders niet zo zitten te popelen om het drankje, waar zij zo dol op zijn, te drinken. Wie zal het zeggen?

Buiten de schamele, golfplaten huisjes enkel “bemeubeld” met een mat, wat hangmatten en soms een matras, de buitenkeukentjes, de buitenWC's en de solide kerk, is er nog de “kindergarten”. Op weg erheen klinkt het “Bula” van bij de huisjes. Hier en daar slaan we een praatje.

Kindergarten.
Twee juffen proberen een vijftiental kleuters wat discipline en de eerste lettertjes bij te brengen. Als wij arriveren is van het eerste niet veel meer te merken. Bula uit vele mondjes. Alle kindertjes willen high five met ons doen ?!? All over the world blijkbaar. In het klasje geen stoeltjes, enkel een mat en een soort novylon vloerbedekking met op gelijke afstanden naampjes geschreven. Een beetje zoals de krijt-kruisjes die onze juf, lang geleden, op de speelplaats tekende als we moesten oefenen voor het schoolfeest. Maar laten we vooral de juf verder vertellen. Sota tale ! (See you).

Ruw.
De volgende dag wil ik snel weer vergeten. Hij begon en eindigde, maar dat hoor je nog wel, nochtans mooi.
Eerst genieten we nog, als we vertrekken, van het fantastische spel van licht en schaduw op de hoge rotsen bij de opgaande zon. Maar in Fiji is het weer nooit als voorspeld en voorbij Waya zitten we meteen midden de korte steile golven en wind op kop. Jakker duikt met de neus in de golf. Liters water blijven gewoon aan dek staan en verdorie, als ik even binnen check blijkt mijn kant van ons bed nat...zout water lekt door het gesloten luik. O jee, weer werk aan de winkel. Voorluik eruit? Afdichting vernieuwen? Voorlopig hoop ik maar dat een stapeltje handdoeken mijn plekje droog houden. We wilden naar Malolo. Veranderen onze plannen echter, draaien af richting Denarau, liggen dan op een betere lees rustiger koers, de overkomende golven nemen af, ik kan vannacht wellicht toch op mijn plekje slapen...pfff.

Vis.
Maar de spanning houdt nog even aan. Als we bijna ter bestemming zijn, kijkt Tony voor de zoveelste keer naar de vishaak die ik uitgooide. En warempel, beet. Spartelen doet de vis niet meer. We slepen hem al te lang achter ons aan. Foei. Maar het binnenhalen gaat nu wel makkelijk, minder gespartel, minder bloed. Een half uur later is de jack gefileerd. Geen vegetarisch maaltje vanavond. Een zelf gevangen visje, smaakt dubbel zo lekker, vooral als afsluiting van een zware dag.

Positie : bij Sawa-i-Lau Island.

Elf zeemijlen ten noorden van Blue Lagoon lokt er weer een volgende prachtige baai. Wij op maandagochtend daarheen. En wat dacht je? Zoals wel vaker neemt de wind hand over hand toe. Zo ook de golven. Bij de ingang van de baai, smal en ondiep, wind tegen stroom, zitten we meteen in de wasmachine. Jakker springt met haar boeg hoog uit het water. Met een misselijk makende klap landt ze daarna. Paaltjes pikken, als vroeger op de Noordzee. Voorbij de Sawa-i-Lau rots moeten we nog eerst de denderende valwinden trotseren alvorens op de enigszins rustige ankerplek naast Nieuw-Zeelandse “Finch” ons anker te laten vallen. Pfff, even uitblazen.

Dat moet de wind verkeerd begrepen hebben. Hij doet er nog een schepje bovenop. Geen pretje om nu aan land te gaan met onze Jak. Nochtans lonken strand en prachtige rotsformaties.



Wat kunnen we anders doen dat de af en aan varende bootjes met kleumende toeristen gadeslaan? Die bezoeken de heilige grotten onderaan de indrukwekkende rots.
Niet veel soeps en véél te duur, vertellen ons andere zeilers. Het dorp Tamusua is eigenaar en organiseert de bezoeken, vraagt per persoon F$ 55 (24 €). Een must see volgens de Fijianen, die er meteen de legende van het prinsesje achteraan gooien. Haar geliefde verstopte haar in de grot om haar voor een verplicht huwelijk met een rivaal te behoeden. Trouw bracht hij haar elke dag te eten. Hoe het afliep ?...



Support vessel Umbra, gebouwd door de Nederlandse werf Damen, vergezelt superjachten
met aan boord alle nodige speeltjes tot een heuse duikboot toe.

Nog even komen superjacht Rochade en support vessel Umbra ons vergezellen. Maar ze houden het al snel voor bekeken. Wij trouwens ook. Snel terug naar Blue Lagoon, waar je niet kan geloven dat het 11 mijl verder zo tekeer gaat. Hier kunnen we in alle rust beter kennis maken met Shirley en Bill (Finch) uit Auckland.

De duizenden mini-visjes verheugen zich ook op onze terugkomst. Ze verschuilen zich onder Jakker, hun engel bewaarder. Maar de grote jacks (jagers) laten zich niet afschrikken door een reuzenschaduw. De ganse dag is het een gesplash van jewelste telkens jagers en prooi uit het water springen. Het principe van de FAD (Fish Aggregating Device) word je nu wel duidelijk. Een vlot op het water trekt kleine en daardoor ook grote vissen aan. Zo wordt er op heel veel plekken in de wereld gevist.



Nog een laatste keer zien we de Mohito voorraden aanbrengen voor dorp en resort. Van de gezellige, zenuwachtige drukte van het uitladen genieten we tijdens een zonsondergang met green flash, net zoals in de reisbrochures.
De barbecue met “meke”, traditionele zang en dans, vormt een aangename afsluiting van ons verblijf in Nanuya-Lailai. Opnieuw vragen we ons af : hoe doen die Zuidzee mensen het toch? Een gewoon dorpskoor dat zulke engelachtige, prachtig meerstemmige liederen brengt. Kippenvel.

We trekken weer verder en raad eens wie met ons meevaart? Onze huisgekko. Kleinzoon Lyam doopte hem Draakje.



Bijna 8 cm lang, ons decoratief huisdiertje.